Diz kireçlenmesi, tıbbi adıyla gonartroz, diz eklemini oluşturan kıkırdak dokunun zamanla aşınması, incelmesi ve işlevini kaybetmesiyle ortaya çıkan kronik bir eklem rahatsızlığıdır. Günlük yaşam kalitesini doğrudan etkileyen bu durum, hareket kısıtlılığı ve ağrı ile kendini gösterir.
Diz Kireçlenmesinin Belirtileri Nelerdir?
Kireçlenme belirtileri genellikle sinsi başlar ve zamanla ilerler:
- Hareketle Artan Eklem Ağrısı: Özellikle merdiven inip çıkarken, yokuş yürürken veya uzun süre ayakta kalındığında dizde belirginleşen ağrı.
- Sabah Tutukluğu: Sabah uyanıldığında veya uzun süreli hareketsizlik sonrasında dizde hissedilen ve genellikle 30 dakikadan kısa süren sertlik hissi.
- Krepitasyon (Eklemlerden Ses Gelmesi): Diz bükülüp açılırken eklemden sürtünme veya çıtırtı sesi duyulması.
- Şişlik ve Sıvı Artışı: Eklemin aşınmasına bağlı olarak gelişen hafif iltihabi durumlar sonucu dizde dönemsel şişlikler.
- Hareket Açıklığında Azalma: İleri evrelerde dizi tam bükememe veya tam düzleştirememe.
Diz Kireçlenmesine Neden Olan Faktörler
- İleri Yaş: Kıkırdak dokunun kendini yenileme kapasitesi yaşla birlikte azalır.
- Fazla Kilo (Obezite): Ekstra vücut ağırlığı, diz eklemine binen yükü katlayarak kıkırdak aşınmasını hızlandırır.
- Genetik Yatkınlık: Ailede eklem rahatsızlığı öyküsü bulunması riski artırır.
- Geçirilmiş Travmalar: Menisküs yırtıkları, ön çapraz bağ yaralanmaları veya eklem içi kırıklar kireçlenmeye zemin hazırlar.
- Ağır Fiziksel Yük: Dize sürekli aşırı yük bindiren mesleki veya sportif aktiviteler.
Uzman Fizyoterapist Merve Sinem ÇELİK
Diz Kireçlenmesi Nasıl Teşhis Edilir?
Teşhis süreci ortopedi ve travmatoloji veya fizik tedavi uzmanı tarafından yürütülür:
- Fiziki Muayene: Eklem hareket açıklığı, hassasiyet ve yürüyüş dinamiği değerlendirilir.
- Direkt Röntgen (Grafi): Eklem aralığındaki daralma, kıkırdak kaybı ve kemik çıkıntıları (osteofitler) tespit edilir.
- Manyetik Rezonans (MR): Kıkırdak yapısı, menisküsler ve bağların durumu detaylı incelenir.
Diz Kireçlenmesinde Tedavi ve Yönetim Yöntemleri
Diz kireçlenmesi tedavisinde amaç ağrıyı kontrol altına almak, eklem fonksiyonlarını korumak ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaktır.
| Tedavi Aşaması | Uygulanan Yöntemler |
| Konservatif Tedavi | Kilo kontrolü, diz çevresi kaslarını güçlendiren egzersizler (özellikle kuadriseps), fizik tedavi programları |
| İlaç ve Destekler | Uzman hekim kontrolünde ağrı kesici ve anti-inflamatuar ilaçlar, hekim onaylı glukozamin/kolajen destekleri |
| Lokal Enjeksiyonlar | Eklem içi hyaluronik asit enjeksiyonları, PRP (Trombositten Zengin Plazma) ve kök hücre uygulamaları |
| Cerrahi Tedavi | İleri evrede ve diğer tedavilere yanıt vermeyen vakalarda artroskopik işlemler, osteotomi veya diz protezi operasyonları |
Diz Sağlığını Korumak İçin 4 Temel Adım
- Düşük Darbeli Sporlar Yapın: Yüzme, su içi egzersizler ve düz zeminde hafif tempolu yürüyüşler eklemi zorlamadan kasları güçlendirir.
- İdeal Kilonuzu Koruyun: Verilen her 1 kilo, diz eklemine binen yükü yürürken yaklaşık 4 kat azaltır.
- Doğru Ayakkabı Tercih Edin: Taban desteği yüksek, darbe emici ve ortopedik ayakkabılar tercih edin.
- Uzun Süreli Hareketsizlikten Kaçının: Saatlerce aynı pozisyonda oturmamaya ve dizleri uzun süre bükülü tutmamaya özen gösterin.
Önemli Bilgilendirme: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tıbbi bir teşhis, tedavi veya uzman hekim önerisi yerine geçmez. Diz bölgenizdeki ağrı, şişlik veya hareket kısıtlılığı şikayetleriniz için mutlaka bir ortopedi ve travmatoloji veya fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanına başvurunuz.
